15 maart 2019Caraïben

Rondreis Cuba: Havana, Viñales & Trinidad: Mijn reisverslag

Cuba is een van de laatste echt andere reisbestemmingen ter wereld. Geen hotelketens op elke hoek, geen Instagram-toeristendrukte in elk steegje, maar wel verweerde pracht, levendigheid en een energie die je op nauwelijks een andere plek op aarde voelt. In de jaren dat ik reis, ben ik in meer dan 20 landen in het Caribisch gebied en Latijns-Amerika geweest, maar Cuba heeft mij van allemaal het diepst geraakt.

In dit reisverslag over Cuba neem ik je mee op een complete rondreis: van de kleurrijke straatjes van La Habana Vieja, door de naar tabak geurende vallei van Viñales, tot ver in het zuiden naar het koloniale Trinidad. Daarnaast vind je alles wat je vóór je reis echt moet weten, van de actuele veiligheidssituatie en de omgang met het Cubaanse geldsysteem tot concrete tips die voortkomen uit enkele weken ter plaatse.

Havana: het kloppende hart van elke rondreis door Cuba

Wat veel mensen over Cuba onderschatten: de bevoorrading is sinds de economische crisis van 2022 gespannen. Stroomuitval (apagones) duurt vaak 4–8 uur, apotheken hebben niet betrouwbaar insectenspray of zonnebrandcrème in voorraad en kraanwater is niet drinkbaar. Cuba-reizigers die deze vijf dingen vooraf in hun koffer stoppen, voorkomen 80 procent van de typische problemen ter plaatse:

Wie een rondreis door Cuba plant, begint bijna altijd in Havana. Dat is geen toeval, de hoofdstad is de toegangspoort tot het eiland, maar vooral een belevenis op zich. Je landt op de luchthaven José Martí, stapt in een taxi in een oldtimer (ja, die zijn echt en alledaags, niet opgepoetst voor toeristen) en rijdt door een stad die sinds de jaren vijftig nauwelijks is veranderd.

La Habana Vieja: De oude stad verkennen

La Habana Vieja staat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst, en dat voel je op elke hoek. Koloniale huizen in alle tinten van pastelgeel tot aquamarijn, geplaveide steegjes waaruit salsaritmes klinken en overal mensen die hun leven op straat leiden. Hier breng je gemakkelijk een hele dag door met gewoon rondslenteren.

Malecón: De bekendste strandboulevard van Havana

De Malecón is de huiskamer van Havana. De acht kilometer lange kade aan de Atlantische Oceaan is overdag de plek waar vissers hun lijnen uitwerpen, 's avonds verandert hij in een spontaan podium voor muzikanten, verliefde stelletjes en rumfeestjes. Ga op de muur zitten, laat de opspattende golven langs je heen waaien en kijk naar de ondergaande zon. Gratis. Onvergetelijk.

Oldtimers in Havana: Rijd zoals in 1957

De Amerikaanse slagschepen uit de jaren vijftig zijn geen gimmick voor toeristen, ze zijn simpelweg het openbaar vervoer van Cuba. Omdat het Amerikaanse embargo de invoer van nieuwe voertuigen decennialang blokkeerde, repareren de Cubanen hun Chevrolets, Buicks en Fords al meer dan 60 jaar zelf. Het resultaat zijn rijdende tijdgetuigen die fascinerend authentiek zijn.

Hotel Nacional de Cuba: Een bezoek loont

Ook als je er niet overnacht, Hotel Nacional hoort op je lijst. Het art-decomonument uit 1930 kijkt vanaf de heuvel van Vedado uit over de Malecón. In de bar bij een daiquiri zitten en de zwart-witfoto's van de vroegere gasten bekijken (van Frank Sinatra tot Ernest Hemingway) is een stukje wereldgeschiedenis van heel dichtbij.

Viñales: De tabaksvallei in het westen van Cuba

Twee tot drie uur ten westen van Havana ligt de vallei van Viñales, een van de indrukwekkendste landschappen van het hele Caribisch gebied. Mogotes (bizarre karstrotsen) rijzen loodrecht op uit groene tabaksvelden, 's ochtends hangt de mist laag in de kloven en het leven verloopt in een tempo dat doet denken aan de tijd vóór internet.

De vallei staat op de Werelderfgoedlijst, en wie Cuba-liefhebbers vraagt wat hun favoriete bestemming op het eiland was, noemt verrassend vaak niet Havana, maar Viñales. Vanwege de traagheid. Vanwege de stilte. Vanwege het gevoel echt te zijn aangekomen.

Plan minstens twee nachten in Viñales, één nacht is niet genoeg. Overnacht in een casa particular (Cubaanse B&B), waar families een of twee kamers aan reizigers verhuren. Dat is niet alleen goedkoper dan staatshotels, maar ook veel authentieker: je ontbijt met de familie, je hoort waar de plaatselijke bevolking eet en het geld gaat rechtstreeks naar mensen ter plaatse.

Een tip uit eigen ervaring: Neem muggenspray met DEET mee, tussen de tabaksvelden en bij de Cueva del Indio zijn de muggen in de ochtend- en avonduren agressief. Gewone citronellaspray is niet genoeg. Overdag heb je goede zonnebrandcrème nodig, de Cubaanse zon is op 22° noorderbreedte intenser dan aan de Middellandse Zee en schaduw is er op de open tabaksvelden nauwelijks.

Als je fotografeert: het beste moment van de dag in Viñales is vroeg in de ochtend, wanneer de mist nog in de mogotes hangt. Vanaf de Mirador los Jazmines (tussen het hotel en de vallei) heb je het klassieke ansichtkaartuitzicht over de hele vallei. Het gouden uur aan het einde van de dag, wanneer de zon achter de karstrotsen verdwijnt, is eveneens magisch, en het enige moment van de dag waarop nauwelijks toeristenbussen onderweg zijn.

Trinidad: Het best bewaarde koloniale stadje van Cuba

Trinidad in het centrum van het eiland is in veel opzichten het hoogtepunt van een rondreis door Cuba. De door UNESCO beschermde oude stad is buitengewoon goed bewaard gebleven, kleurrijke huizen, geplaveide straten, kerktorens voor een bergdecor. En anders dan Havana beweegt Trinidad zich nog steeds op menselijke schaal: alles is te voet bereikbaar, de bewoners kennen elkaar en ondanks het toerisme voelt de stad niet als een decor.

Janet was ook op Cuba en beschrijft haar route via Havana, Viñales en Trinidad, inclusief tips over geld en accommodatie: Janets reisverslag over Cuba.

Wat je in Trinidad niet mag missen

De Plaza Mayor is het centrum van het stadsleven, 's avonds spelen er muzikanten, wordt er gedanst en gelachen. De Casa de la Música op de trap naar de bovenstad is legendarisch: salsa onder de open hemel, zonder entree, gewoon erheen gaan en meedoen. De Valle de los Ingenios (suikerrietvallei) aan de rand van de stad is een dagtocht waard en legt uit hoe Trinidad aan zijn koloniale rijkdom kwam.

Plan voor Trinidad minstens twee volle dagen in, beter drie. Dag een voor de oude stad en de avondmuziek, dag twee voor de Valle de los Ingenios (het best met een privéchauffeur of de oude toeristentrein), dag drie voor een uitstapje naar Playa Ancón, een van de mooiste stranden van de hele Cubaanse zuidkust. Wit zand, turquoise water, geen massatoerisme, een taxirit van 15 minuten vanaf het centrum.

Trinidad is ook een goede plek om het trage Cuba echt te voelen. De stad slaapt niet, maar heeft geen haast. Ga 's avonds met een Cuba Libre op de trappen van de kathedraal zitten, kijk naar de mensen die hun leven leven en laat je meedrijven. Dat is Cuba in zijn zuiverste vorm: geen programma, geen afvinklijst, gewoon het heden.

Cuba nu: Situatie, veiligheid & wat je echt moet weten

Anders dan de meeste reisbestemmingen behandelt Cuba de ziektekostenverzekering niet als een privékeuze, maar als een voorwaarde voor inreis. Sinds mei 2010 eist de Cubaanse regering een schriftelijk bewijs op de luchthaven van Havana of Varadero, wie er geen kan tonen, moet ter plaatse een dure dagpolis kopen (35–55 USD bij Asistur). Daar komt bij: het openbare gezondheidssysteem is voor toeristen alleen toegankelijk in CLINICA INTERNACIONAL-huizen (contant geld, geen Stripe, geen Visa Direct) en een nood-terugvlucht kost zonder verzekering al snel 30.000 EUR of meer. Een polis die beide dekt, inreisverplichting en nood-repatriëring, is daarom het belangrijkste onderdeel van de Cuba-voorbereiding:

Cuba staat economisch en politiek onder enorme druk. Het Amerikaanse embargo is nog steeds van kracht, de peso verliest aan waarde en stroomuitval (zogenoemde apagones) hoort bij het dagelijks leven, ook in toeristische gebieden. Voordat je je koffers pakt, moet je deze realiteit kennen.

Is Cuba gevaarlijk voor toeristen?

Het eerlijke antwoord: Cuba is voor toeristen een van de veiligste landen in het Caribisch gebied. Geweldscriminaliteit tegen reizigers is bijzonder zeldzaam, aanzienlijk zeldzamer dan in Mexico, Brazilië of Colombia. Wat wel voorkomt: zakkenrollerij in toeristische gebieden (oude stad van Havana, Plaza in Trinidad), oplichting door valse „gidsen" en overprijzing voor toeristen.

Geld op Cuba: Dit moet je weten

Het Cubaanse geldsysteem is voor reizigers een van de grootste uitdagingen. Creditcards van Amerikaanse banken worden niet geaccepteerd, en ook Europese kaarten werken bij geldautomaten vaak niet betrouwbaar. De oplossing: neem contant geld in euro's of USD mee en wissel ter plaatse in CUP (Cubaanse peso).

Wissel geld uitsluitend bij officiële CADECA-wisselkantoren of hotels, niet op straat. De zwarte-marktkoers klinkt misschien hoger, maar brengt een reëel risico op oplichting met zich mee. Reken per dag op minstens 30–50 USD per persoon voor casas particulares, eten en vervoer.

Stroomuitval: Hoe ga je ermee om

Apagones (geplande stroomuitval) duren soms tot 8–12 uur. Dat klinkt dramatisch, maar in de praktijk past het leven zich eraan aan: casas particulares hebben vaak generatoren of in elk geval kaarsen en ventilatoren, restaurants koken op gas en het gezamenlijke „doorzetten" verbindt je meer met de Cubaanse realiteit dan welke rondleiding ook.

Praktische Cuba-tips voor je reis

Internet op Cuba is anders dan in elk ander reisland in het Caribisch gebied: er zijn geen open cafés met wifi, alleen staatshotspots van ETECSA op pleinen, en die vereisen een kaart (NAUTA) die je koopt in een rij bij de ETECSA-winkel. Per uur 1–4 USD, de verbinding valt regelmatig weg, sociale netwerken zoals WhatsApp werken slechts sporadisch. Een eSIM die je vóór vertrek activeert, omzeilt het hele systeem: geen NAUTA-aankoop, geen hotspot-hoppen, doorlopend online, ook in Viñales en Trinidad. Momenteel de enige oplossing met betrouwbare dekking op Cuba:

Visum en inreis

Duitse staatsburgers hebben voor Cuba een toeristenkaart (Tarjeta del Turista) nodig, die je direct bij de vlucht kunt boeken of vooraf kunt aanvragen bij de Cubaanse ambassade. Kosten: ca. 25–30 EUR. Geldig voor 30 dagen, eenmaal te verlengen tot 60 dagen bij de Inmigración ter plaatse. Een reisverzekering met bewijs van ziektekostenverzekering is verplicht bij de inreis.

Beste reistijd voor Cuba

De beste reistijd is november tot april, droge tijd, aangename 25–30°C, geen orkaanrisico. Het hoogseizoen loopt van december tot maart, dan zijn casas particulares en bussen volgeboekt: boek vroeg. Juli tot oktober is regentijd en orkaanseizoen, mogelijk, maar met beperkingen.

Vervoer: Viazul-bus of taxi

De Viazul-bus verbindt de belangrijkste toeristische bestemmingen betrouwbaar en goedkoop (Havana–Trinidad: ca. 25 USD). Boek tickets vooraf online of op de terminal, populaire routes zijn in het hoogseizoen snel uitverkocht. Alternatieven: colectivo-taxi's (sneller, nauwelijks duurder, flexibeler) of particuliere huurauto's (zelden beschikbaar, duur, benzine soms schaars).

Tips voor Havana: De beste restaurants

Staatsrestaurants (establecimientos) zijn vaak duur en middelmatig. Particuliere restaurants (paladares) zijn de geheime tip: beter, goedkoper, persoonlijker. Aanbevelingen: La Guarida (beroemd vanwege de filmset), San Cristóbal Paladar (favoriet van veel locals) en gewoon de geur van vers bereide ropa vieja volgen.

Kosten van Cuba: Wat kost een rondreis?

Cuba is voor een Caribische bestemming verrassend betaalbaar, als je weet hoe het systeem werkt. De grootste kostenvallen zijn hotels (staatshotels zijn vaak duurder dan casas particulares bij slechtere service) en verkeerde wisselkoersen bij het geld wisselen.

Conclusie: Is een reis naar Cuba de moeite waard?

Maar voor iedereen die een echte ontmoeting zoekt, met mensen, geschiedenis, levendigheid, is Cuba een van de laatste grote reiservaringen ter wereld. En het kan sneller veranderen dan je denkt. Ga nu, zolang het nog het Cuba van vandaag is.

Internettip: Activeer vóór vertrek de Saily-eSIM, dan ben je direct online na aankomst, in plaats van urenlang in de rij te staan bij de ETECSA-winkel.

FAQ: Veelgestelde vragen over een rondreis door Cuba

Over de auteur

Max Haase

Reiscontentmaker · Dronefotograaf · Visueel verhalenverteller

Al ruim 10 jaar ben ik professioneel travel creator met 4M+ volgers; ik specialiseer me in hoogwaardige samenwerkingen met toeristenbureaus en visuele reisverhalen.

4M+Volgers

82Landen

500+Samenwerkingen

10+Jaar